หน่วย 11 องค์กรตุลาการ (อกตลก)
ตอนที่ 11.1 ลักษณะสำคัญขององค์กรและความเป็นมาของระบบศาลไทย
11.2 ศาลยุติธรรม (ศ ยตธ)
11.3 ศาลปกครอง (ศ ปค)
11.4 ศาลรัฐธรรมนูญ (ศรธน)
11.5 ศาลทหาร(ศ ท)
p 11-2 อกตลก ต่างกับ อก อื่นที่ใช้อำนาจอธิปไตย – ทำหน้าที่วินิจฉัยข้อพิพาท ระหว่างคู่กรณี – เพื่อบังคับให้เป็นไปตามกม
กระบวนการพิจารณาคดี(พจรณคดี) ระบบระเบียบที่แน่นอนรัดกุ่ม เป็นธรรมแก่คู่กรณี
ผู้พิพากษา(ผพพษ) – ต้องมีความอิสระในการ พจรณคดี
สมัยการมีศาลหลายที่ รวมถึงนอกอาณาเขต , ร ๕ ปฎิรูปใหม่ ให้ขึ้นกับ กระทรวงยุติกรรม
ศาลยุติธรรม (ศ ยตธ) มีอำนาจโดยทั่วๆไป ยกเว้นมีกม บัญญัติให้ พจรณ โดย ศ อื่น
ศ ปก (ศาลปกครอง) , – พจรณคดี ปค , เป็นระบบ ศ คู่
ศ ทห (ทหาร) – คดีอาญา , ทหารเป็นผู้กระทำผิดอาญา หรือ ทห ด้วยกัน รวมกันกระทำผิดอาญา โดยเป็นตัวการ , ผู้ใช้ ผู้สนับสนุน
p 11-4 ตอนที่ 11.1 ลักษณะสำคัญขององค์กรและความเป็นมาของระบบศาลไทย
เรื่อง 11.1.1 ลักษณะสำคัญของ อกตลก
11.1.2 ความเป็นมาและระบบ ศ ไทย
อกตลก – ตัดสินข้อพิพาทตาม รธน , อำนาจเชิงรับ
รธน 2540 จัดตั้ง ศปค – พจรณคดี ปค -> ทำให้กลายเป็นระบบ ศ คู่( คู่กับ ศ ยตธ ยุติธรรม)
p 11-5 เรื่อง 11.1.1 ลักษณะสำคัญของ อกตลก
แยก 3 อก (องค์กร)
อก นิติบัญญัต บริหาร และ ตลก
พพ (พิพาท) – เอกชน -เอกชน = แพ่ง
– รัฐ – เอกชน = อาญา
– รัฐ – เอกชน เรื่องกระทำในการปค = คดี ปค -> ตั้ง ศ รธน
– ระหว่าง อก รัฐ = ศ
ศ ตัดสินไปตาม กม , กม ตราโดย สส ตัวแทน ปชช – ผพพษ พจรณ ตามเจตนารมย์ของ ปชช
อก ตลก มีลักษณะสำคัญ
1. ข้อ พพ ให้เป็นไปตาม รธน , อาจจะระหว่าง เอกชน-เอกชน , เอกชน-รัฐ , อก ของรัฐ ด้วยกันเอง
แต่ก็อาจจะ พจรณ คดี ที่ไม่มี ข้อ พพ – เช่น ขอให้ ศ พจรณ คำร้องขอแต่งตั้ง ผู้จัดการมรดก ในกรณีไม่มีการโต้แย้งสิทธิ
p 11-6 รัฐกำหนดให้ ศ มีหน้าที่อื่นด้วย นอกจาก ตัดสิน ข้อ พพ , เช่น คัดเลือกบุคคลดำรงในตำแหน่ง อก ของรัฐต่างๆ <- อันนี้เป็น อำนาจบริหาร ตามรธน
2. ศ มีหน้าที่ ตัดสิน ขพพ(ข้อพิพาท) อก ต่างๆของรัฐ , กำหนดให้มีอำนาจทั้งเชิงรุก(active) และ เชิงรับ (passive) – แล้วแต่ความเหมาะสม
เชิงรุกของ อก เช่น ให้ สส เสนอร่างกม , เชิงรับ เช่น ศ รับเรื่องเมื่อมีผู้มาร้องขอ
ส่วน ตลก – ถือว่าทำหน้าเชิงรับ , ตามหลัก กม วิธีพจรณ สมัยใหม่ “ที่ใดไม่มีผู้ฟ้อง , ที่นั้นไม่มี ผพพษ” – แม้ว่าจะมี ขพพ ทางสังคม แต่ถ้าไม่มีผู้ร้อง ก็ไม่ต้อง พจรณ
ทาง กม มหาชน , อาจจะมีเหตุผลพิเศษ ต้องบังคับให้ผู้นั้น หรือ อก นั้น ต้องเสนอคดี ต่อศ เช่น เกี่ยวกับการตรวจสอบความชอบด้วย รธน ร่าง พรบ ประกอบรธน
แต่สรุป ไม่ว่าการเสนอ จะเป็นทางเลือก หรือ บังคับ…. ยังไงก็ต้องมีผู้เสนอขึ้นมาก่อน
p 11-7 3. อก ตลก มีขบวนการแน่นอน รัดกุมเป็นธรรมคู่กรณีทั้งสองฝ่าย เปิดเผย , สามารถเข้าฟังการ พจรณคดี ได้ จะ พจรณแบบลับเฉพาะกรณีเกี่ยวกับความมั่นคง ความลับทางการค้า ครอบครัว ผู้เยาว์
4. Res judicata – คำวินิจฉัย (ควนฉ) ลักษณะเด็ดขาด, แม้แต่ ผพพษ จะปป มิได้ เว้นแต่ อก ตลก สูงขึ้น อุทธรณ์ หรือ ฎีกา
ถ้ามีขัดแย้งอำนาจ อก ต่างๆของรัฐ – ศ วนฉ อก นั้น ในชั้นฝ่ายบริหาร , ไม่ใช่บทตัดไม่ให้ ศ เข้าไปตรวจสอบ
ควนฉ หรือ คำสั่ง อง ตลก ต้องแสดงเหตุผลเสมอ – duty to give reason
p11-8 5. ผพพษ หรือ ตลก ตอ้งเป็นกลาง , ไม่อยู่ภายใต้ นิติบัญญัต หรือ ฝ่ายบริหาร
อิสระของ ผพพษ แยกเป็น 2 ประการ
1. อิสระในแง่เนื้อหา <- เป็นอิสระ ไม่อยู่ภายใต้อาณัติใคร – ทำให้ไม่อาจนำระบบบังคับบัญชาตามลำดับชั้น A hierachyof power มาใช้กับ ผพพษ
2. อิสระในแง่ส่วนตัว – ไม่ให้ผลร้ายของคดี มีผลต่อการแต่งตั้ง โยกย้าย ,ทำได้ 2 วิธี
-ให้มีการเลือกตั้ง ผพพษ : อันนี้ดี ไม่ต้องกังวลถูกปลด หรือย้าย
แต่ ผพพษ ต้องคอยฟังเสียงผู้เลือกตั้ง นักการเมือง และอาจจะไม่ได้ ผพพษ ที่มีความรู้ ความสามารถ <- ไม่นิยมในประเทศต่างๆ
-ให้ฝ่ายบริหารแต่งตั้ง ผพพษ แต่มีหลักประกันความเป็นอิสระ – ให้ดำรงตำแหน่งตลอดชีพ ยกเว้นกระทำผิดวินัยร้ายแรง หรือเจ็บป่วย ,และการโยกย้าย ต้องได้รับความยินยอมของ ผพพษ ก่อน , เงินเดือนอัตราเดียว
ไทยมี กต คณะกรรมการ ตลก และ คณะกรรมการ ตลก ทางการปกครอง (ก ศป.) – หน้าที่แต่งตั้ง โยกย้าย – ให้เป็นไปตาม ระเบียบ ข้าราชการฝ่าย ตลก
หลักประกันความเป็นอิสระของ ศ , หมวด 10 , ม 188-193 <- ใช้กับ ศ ทุกระบบ
p 11-9 กิจกรรม (กก) – อก ตลก ต่างกับ อก บริหาร
1. ตัดสิน ข้อพพ ไปตาม รธน และกม
2.เชิงรับ
3.กระบวนการวิธี พจรณคดี -ระเบียบแน่นอน/เป็นธรรม
4.เด็ดขาด + เหตุผลประกอบ
5.ผพพษ อิสระ เป็นกลาง
11.1.2 ความเป็นมาและระบบ ศ ไทย
p 11-10 1.1 ศ ในสมัยสุโขทัย – พ่อขุน K ตัดสิน ห้อยกระดิ่ง , และมีการมอบอำนาจ แก่ตระลาการ
1.2 ศ สมัยอยุธยา , รับ พระธรรมศาสตร์ จากอินเดีย
p 11-11
p 11-12
p 11-13
p 11-14
p 11-15
p 11-16
p 11-17
p 11-18
p 11-19
p 11-20
! 11.2 ศาลยุติธรรม
หัวเรื่อง 11.2.1 ศ ยตธ ตาม รธน แห่งราชอาณาจักรไทย 2560
11.2.2 อน ศ ยตธ ตาม พระราชธรรมนูญ ศ ยตธ
รธน แห่งราชอาณาจักรไทย 2560 ได้บญ อน หน้าที่ ศ ยตธ และประกันความเป็นอิสระของ ศ
ศ ยตธ – มีอน ทั่วไป และเป็น ศ หลักในการพจรณ คดีทั้งปวง – แบ่งเป็น ชั้นต้น อุทธรณ์ ฎีกา
p 11-21
p 11-22
p 11-23
p 11-24
p 11-25
p 11-26
p 11-27
p 11-28
p 11-29
p 11-30
p 11-31
p 11-32
p 11-33
p 11-34
p 11-35
p 11-36
p 11-37
p 11-38
p 11-39
p 11-40
p 11-42 ! 11.3 ศาลปกครอง (ศ ปค)
p 11-43
p 11-44
p 11-45
p 11-46
p 11-47
p 11-48
p 11-49
p 11-50
p 11- 51
! กิจกรรม 11.3.2 -หน่วยงานใดทำหน้าที่เป็นหน่วยงานธุรการให้แก่ ศ ปกครอง
-> สำนักงาน ศ ปกครองทำหน้าที่ รับผิดชอบงานธุรการของ ศ ปกครอง – เป็นอิสระตามรธน ,เป็นนิติบค
p 11- 53 ! 11.4 ศาลรัฐธรรมนูญ (ศรธน)
p 11- 54
p 11- 55
p 11- 56
p 11- 57
p 11- 58
p 11- 59
p 11- 60
p 11- 61
p 11- 67 ! 11.5 ศาลทหาร(ศ ท)
p 11- 68
p 11- 69
p 11- 70
p 11- 71
p 11- 72
p 11- 73
p 11- 74
p 11- 75
p 11- 76
p 11- 77
p 11- 78 ! กิจกรรม11.5.2 – ใครเป็นผู้มี อน แต่งตั้งตุลาการ ศ อญ ศึก