DAKTARI AELEZA HATARI YA KUTUMIA DAWA ZA KUPUNGUZA UZITO/UNENE- “Zinaathiri figo na mfumo wa damu”
Unene – Obesity
Pungua – Reduce
Menenepa – Gain weight
Punguza – Decrease
Kula – Eat
Shoga – Friend (slang)
Utapasuka – You will burst
Kauli – Statements
Watu – People
Mwili – Body
Ameongezeka – Has increased
Wafanyakazi – Workers
Kuhangaika – Struggle
Kutafuta – Search
Namna – Method
Inayoweza – That can
Kusaidia – Help
Njia – Way
Salama – Safe
Kutumia – Use
Dawa – Medicine
Nilipungua – I reduced
Uso – Face
Kasi – Speed
Kilo – Kilogram
Matokeo – Results
Muda mfupi – Short time
Mwili unarudi – The body returns
Mitandao ya kijamii – Social media
Matangazo – Advertisements
Watu – People
Kutamani – Desire
Wajasiriamali – Entrepreneurs
Biashara – Business
Kuongeza – Increase
Kilo 4 – 4 kilograms
Mafanikio – Success
Uzito – Weight
Mwili umechangamka – The body has become active
Mazoezi – Exercise
Kukimbia – Run
Mfululizo – Continuously
Zoezi – Exercise
Hospitali – Hospital
Daktari bingwa – Specialist doctor
Magonjwa – Diseases
Wanawake – Women
Matumizi – Use
Moyo – Heart
Mfumo wa damu – Blood system
Figo – Kidneys
Athari – Effects
Hatari – Danger
Kiini – Core/Center
Tunashauri – We advise
Mlo sahihi – Proper diet
Kula – Eat
Wakati gani – What time
Kutoka – From
Jina – Name
Mazoezi – Exercise
Hasa – Especially
Kwa undani – In detail
Kwa sababu – Because
Matokeo chanya – Positive results
Kwa muda fulani – For a certain time
Kutokea – To happen
Kuharibu – To damage
Baadhi ya viungo – Some organs
Mfumo wenyewe – The system itself
Kushindwa – Failure
Kula kupita kiasi – Overeating
Kiasi – Amount
Kuchoka – To get tired
Kwa haraka – Quickly
Hupenda – Like
Wakati – Time
Afya – Health
Pia – Also
Chakula – Food
Bidhaa – Products
Hakika – Sure/Definitely
Feedback – Feedback
Mara nyingi – Often
Wiki – Week
Sawa – Correct/Okay
Simu – Phone
Kuichukua – To take it
Uvugu – Laziness
Uzito – Weight
Miezi – Months
Kwa sababu – Because
Active – Active
Maisha – Life
Kasi – Speed
Ndani – Inside
Hali ya afya – Health condition
Zinazingatia – Consider
Nafuu – Improvement
Kilo – Kilograms
Muda – Time
Kupunguza – Reduce
Mafuta – Fat
Mlo – Diet
Lengo – Goal
Matumizi – Usage
Hatari – Danger
Afya – Health
Kufuatilia – Follow-up
Matumizi ya dawa – Use of medication
Haraka – Fast
Muonekano – Appearance
Kimwili – Physically
Furaha – Happiness
Uchovu – Fatigue
Kuhisi – To feel
Aina – Type
Ufanisi – Efficiency
Mfumo – System
Faida – Benefit
Madhara – Side effects
Kidogo – Small
Kiwango – Level
Hali – Situation
Urahisi – Ease
Mpango – Plan
Shida – Problem
Utekelezaji – Implementation
Kuna – There is
Kuhakikisha – Ensure
Njia mbadala – Alternative way
Licha ya – Despite
Kabla – Before
Baada – After
Mambo – Things
Kipindi – Period
Vitu – Things
Kwa wakati huo – At that time
Kutokea – To happen
Magonjwa – Diseases
Mzunguko – Cycle
Tiba – Treatment
Mbinu – Technique
Kutokea – Occur
Mazoezi – Exercises
Tatizo – Problem
Haja – Need
Malengo – Objectives
Kupunguza uzito – Weight loss
Mafuta mwilini – Body fat
Kuondoa – To remove
Kuchukua hatua – Take action
Kulinda – Protect
Mbali – Far
Ndani ya – Within
Husisha – Involve
Mpango wa chakula – Meal plan
Mwongozo – Guidance
Kufuata – To follow
Taarifa – Information
Daktari bingwa wa moyo aonya madhara yatokanayo na kuacha kutumia dawa za presha
Daktari bingwa wa moyo aonya madhara yatokanayo na kuacha kutumia dawa za presha = A heart specialist doctor warns about the harmful effects resulting from stopping to use blood pressure medication., of , stop โดยที่ ku เป็น infinitive verb prefix และ acha แปลว่าหยุด , use – ku+ tumia , of -plural particle
Wagonjwa – Patients
Shinikizo la damu – Blood pressure
Misuli – Muscles
Moyo – Heart
Kutanuka – To expand
Valvu za moyo – Heart valves
Kazi – Work/Function
Taasisi – Institution
Uchunguzi – Examination
Dawa – Medicine
Vipimo – Tests
Kliniki – Clinic
Tatizo – Problem
Elimu ya afya – Health education
Matibabu – Treatment
Nafuu – Relief
Matumizi – Usage
Sahihi – Correct/Proper
Huduma – Service
Afya – Health
Kipato – Income
Kijiji – Village
Imani – Belief
Msaada – Help/Assistance
Jimbo – Region
Shule – School
Seminari – Seminary
Hospitali – Hospital
Ujio – Arrival
Madaktari – Doctors
Bure – Free (of charge)
Ubingwa – Expertise
Kujikinga – To protect oneself
Magonjwa – Diseases
Maendeleo – Development/Progress
Siku – Day
Zinapatikana – Are available
Mbali – Far/Away
Kipekee – Unique
Umri – Age
Huduma nzuri – Good service
Walengwa – Target audience
Kuweza – To be able
Kupunguza – To reduce
Endelea – Continue
Kusisitiza – To emphasize
Muda – Time
Usahihi – Accuracy
Matibabu bure – Free treatment
Msoga – A village in Tanzania (context-specific)
Chalinze – A town in Tanzania (context-specific)
Kuwashukuru – To thank
Asanteni – Thank you all
Leo – Today
Kipimo – Measurement
Dar es Salaam – The largest city in Tanzania
Kijana – Youth
Mgonjwa – Patient (singular)
Mtoto – Child
Watoto – Children
Wananchi – Citizens
Mahitaji – Needs
Kudumu – To last
Kukumbusha – To remind
Mara ya kwanza – First time
Kuja – To come
Kutembelea – To visit
Kuanzisha – To establish
Muundo – Structure
Rafiki – Friend
Mbegu – Seed (figuratively: initiative)
Mpango – Plan
Sehemu – Part/Section
Matumaini – Hopes
Uongozi – Leadership
Changamoto – Challenge
Fursa – Opportunity
Mafanikio – Success
Ndoto – Dream
Jitihada – Effort
Wengi – Many
Ugonjwa – Disease
Tiba – Treatment
Uangalizi – Monitoring
Hatari – Danger/Risk
Matokeo – Results
Mfumo – System
Kiharusi – Stroke
Kinga – Immunity/Protection
Uzito – Weight
Figo – Kidney
Maumivu – Pain
Daktari – Doctor
Uchunguzi – Investigation/Check-up
Mwishoni – Eventually
Upasuaji – Surgery
Vipimo vya damu – Blood tests
Mapigo ya moyo – Heartbeat
Homa – Fever
Utegemezi – Dependency
Chakula – Food
Lishe – Nutrition
Kukatika – To break
Majeraha – Injuries
Tafiti – Research
Ugonjwa wa kisukari – Diabetes
Kuimarisha – To strengthen
Mzunguko – Circulation
Funga – To close/fast (as in fasting)
Joto – Heat
Baridi – Cold
Kuumwa – To be sick
Upungufu – Deficiency
Kupona – To heal
Ugonjwa wa figo – Kidney disease
Sukari – Sugar
Virusi – Virus
Bakteria – Bacteria
Vimelea – Pathogens
Magonjwa ya kuambukiza – Infectious diseases
Kuenea – To spread
Chanjo – Vaccine
Damu – Blood
Uzuiaji – Prevention
Udhibiti – Control
Afya bora – Good health
Kukuza – To promote
Utoaji – Delivery (of services)
Masikini – Poor (as in poverty)
Wazee – Elderly
Vijana – Youth
Mazoezi – Exercise
Kuimarika – To improve
Kudhibiti – To manage/control
Kushuka – To decrease/drop
Kuongezeka – To increase
Maji – Water
Kutumia – To use
Kuboresha – To improve
Matibabu ya haraka – Emergency treatment
Mgonjwa wa moyo – Heart patient
Kujitolea – To volunteer
Mashine – Machine
Upimaji – Testing/Measurement
Utambuzi – Diagnosis
Magonjwa ya saratani – Cancer
Huduma za afya – Health services
Vifaa vya matibabu – Medical equipment
Kujiandikisha – To register
Kituo cha afya – Health center
Maumivu ya kichwa – Headache
Kupumua – To breathe
Maambukizi – Infections
Sauti ya moyo – Heart sound
Ugonjwa sugu – Chronic disease
Wagonjwa wanaohitaji – Patients in need
Kifua kikuu – Tuberculosis
Ugonjwa wa akili – Mental illness
Kuugua – To fall sick
Muda mrefu – Long-term
