Tüm Yönleriyle = comprehensive, all aspects
Acil Tıp = emergency medicine
Tanı = diagnosis
Tedavi = treatment
Uygulama = practice/application
Kitabı = book
Konu 1. Dünya’da ve Türkiye’de Acil Tıp
Konu 1. Dünya’da ve Türkiye’de Acil Tıp
Konu = Topic/Subject
Dünya’da = in the world
ve = and
Türkiye’de = in Turkey
Acil Tıp = Emergency Medicine
p 4, Giriş
Acil Tıbbi Durum; Ani gelişen hastalık, kaza,
Giriş = Introduction
Acil Tıbbi Durum = Emergency Medical Situation/Condition
Ani gelişen = Sudden onset/Suddenly developing
hastalık = illness/disease
kaza = accident
yaralanma ve benzeri durumlarda gereken tıbbi müdahalenin
yaralanma = injury/trauma
ve benzeri durumlarda = and in similar situations
gereken = required/necessary
tıbbi müdahale = medical intervention
hemen yapılmadığı veya geciktiği
hemen = immediately
yapılmadığı = is not performed/done
veya = or
geciktiği = is delayed
durumlarda ciddi sağlık sorunlarının oluşma ve/
veya beden bütünlüğünün kaybedilme riskinin
doğacağı durumlardır. Bu durumların değerlendirilmesi,
tedavi edilmesi, yönlendirilmesi ve
oluşmasının önlenmesini amaçlayan uzmanlık
dalı Acil Tıp’tır.
Acil Tıp, 20. yüzyılın değişen şartlarından doğmuş
bir klinik daldır. Yüzyılın iki büyük savaşı
ile birlikte savaş alanındaki yaralanmalarda
kazanılan tecrübeler sivil hayata aktarılmaya
başlandı. Yine savaşlar sonrasında toplumlarda
oluşan iyimser hava ile nüfusun artması, kentlerin
nüfusunun artmasına yol açtı. Bu artışa savaş
için tank, vb. savaş aracı üreten fabrikaların
sivil hayat için otomobiller üretmeye başlaması
ile yol larda dolaşan otomobil sayısının artması
eklenince yollarda dolaşan otomobil trafiği de
artmaya başladı.
Savaş ertesi 1945 yılında başlayan ve “baby
boom” olarak anılan nüfus patlamasında doğan
bebeklerin 18 yaşına gelip de aldıkları ehliyetleri
ile trafiğe çıkmalarının 1960’lı yıllar olması ve
trafik kazalarında o yıllarda görülen müthiş artışın
acil sağlık hizmetlerindeki yetersizliği gözler
önüne koyması da doğal bir sonuç mu idi yoksa
bir tesadüf müydü belki de hiç bilemeyeceğiz.
Bildiğimiz ise bunun etkilerinden birinin Acil
Tıp Uzmanlığını doğurmasıdır.
Ancak bu toplumsal değişime ne sağlık sistemleri
ne hastaneler ne de doktorlar hazır değildi.
1960 yılların ortalarına kadar gelişmiş ülkelerde
hastanelerin acil servisleri sadece birer odadan
oluşmakta ve personel olarak genellikle tek bir
doktor yada hemşire bulunmaktaydı. İngilizce
acil servis kelimesinin anlamı olan acil odası
(Emergency Room) terimi de buradan gelmektedir.
Bu durum 1965 yılında ABD’de yayınlanan
ve Vietnam da yaralanan bir askerin her
hangi bir kentin sokaklarında kaza geçiren bir
kişiden daha yüksek yaşam sansı olduğunu ortaya
koyan ve “Beyaz Kağıt” olarak bilinen “Kazalara
bağlı Ölüm ve Sakatlık-Modern Toplumun
ihmal edilen hastalığı” adlı rapor ile toplum şok
olan kadar sürdü. Bu rapor ile ABD’de hastane
öncesi ve hastane acil servis hizmetlerinin iyileştirilmesi
için yaptırımlar ve yasalar uygulamaya
konmaya başladı.
Acil servislerin gelişmeye başlaması ile birlikte
acil servislerde çalışan ekiplerin sayısı artmaya
başladı. Sayıları artan ekipler, ortak sorunlarına
çözümler bulabilmek için birlikler oluşturmaya
ve dernekler kurmaya başladırlar. ABD’de Amerikan
Acil Hekimleri Koleji (ACEP) kurulurken
hemen hemen aynı dönemlerde, İngiltere’de
hastanelerde ayrı klinik olarak Kaza ve Acil Departmanları
ve dernekleri kuruldu.
1970’li yıllarda acil sağlık hizmetlerinin ayrı
bir uzmanlık dalı olması gerekliliği iyiden iyiye
ortaya çıktı. İlk uzmanlık programları ABD de
açıldı ve acil tıp uzmanları yetiştirilmeye başlandı.
Acil servislerdeki gelişime paralel olarak hastane
öncesi ambulans hizmetlerinde de büyük
gelişme oldu. Ambulanslarda teknolojik gelişmeye
paralel olarak yetişmiş sağlık personeli de
görev almaya başladı.
1980’li yıllara gelindiğinde dünyada acil sağlık
hizmetlerinde ABD, İngiltere, Kanada, Avust