english
1.2 Dental caries
1.2.1 Definition
Dental caries is a reversible (in its earliest stages), progressive disease
of the dental hard tissues, instigated by the action of bacteria upon
fermentable carbohydrates in the plaque biofilm on tooth surfaces,
leading to acid demineralization and ultimately proteolytic destruction
of the organic component of the dental tissues.
1.2.2 Terminology
Primary caries is the process and lesion occurring on a previously
sound tooth surface.
Root caries is primary caries on an exposed root surface (usually after
gingival recession has occurred), often penetrating more easily into the
exposed dentine. The pathological process for both primary and root
caries is the same (see Figures 1.1,1.2).
Figure 1.1 Slowly progressing root surface lesions with dark,
leathery dentine surfaces and some plaque deposits. This is the
mouth of a 70-year-old patient with a dry mouth (xerostomia, 2°
Sjogren’s syndrome) and rheumatoid arthritis, making oral hygiene
difficult due to impaired toothbrush manipulation and painful
mucosae.
Figure 1.2 An active root caries lesion with overlying plaque
deposit in an area of stagnation alongside the margins of a partial
denture. The buccal cervical abrasion cavity has been caused by
excessive toothbrushing.
Recurrent (secondary) caries is primary caries occurring at the margin
of a restoration. The aetiology is the same – metabolic activity in
the plaque biofilm. Residual caries is an older term designating that
portion of the caries-affected, demineralized tissue left behind in a cavity
that is then restored (see later).
1.2.3 Caries: the process and
the lesion
The carious process
The carious process is the metabolic activity in the plaque biofilm resident
on the tooth surface. This biofilm begins to form just a few minutes
after the tooth surface has been brushed, and is initially adsorbed as
the acquired pellicle containing salivary proteins and glycoproteins.
With time, oral bacteria colonize the biofilm closely associated with
bacterial extracellular polysaccharides and salivary proteins. With time,
the increased density of the developing biofilm, changing bacterial
population, pH, and oxygen tension all combine to create a cariogenic
environment on the tooth surface. This ubiquitous, natural, metabolic
process cannot be prevented. However, disease progression can be controlled
so that a clinically visible enamel lesion never forms. The de- and
remineralization metabolic processes can be modified particularly by
regular disturbance of the biofilm with a toothbrush and fluoride toothpaste.
If the biofilm is partially or totally removed, mineral loss may be
stopped or even reversed towards mineral gain (in very early lesions).
The fluoride in toothpaste delays lesion progression by inhibiting demineralization
and encouraging remineralization.
The carious lesion
The carious lesion forms as a direct consequence of the metabolic activity
in the biofilm on the tooth surface, i.e. the carious process. If factors
tip the deYremineralization balance towards demineralization (plaque,
diet, and time), the stages of progressive lesion formation leading to
cavitation can be clinically detected and dealt with accordingly.
1.2.4 Aetiology of the caries process
Occurring ubiquitously in the plaque biofilm, the main factors that
interplay in the aetiology of the carious process are:
- Bacteria: with colonization within the plaque biofilm, several hundred
different species exist within a complex ecology, dependent on
the age and relative stagnancy of the plaque on the tooth surface.
Streptococcus mutant, classically thought to be the primary causative
bacterial species, has recently been considered to have more of an
associative role in the caries process and may act as a microbiological
marker for caries. Lactobacillus and bifidobacteria species have been
shown to be significant in the caries process and it is likely that species
interaction within the biofilm will instigate and allow the carious
lesion to progress.
-4
D
chinese
龋齿 (qǔ chǐ) = Dental caries/tooth decay
龋 (qǔ) = decay/caries
齿 (chǐ) = tooth/teeth
定义 (dìng yì) = Definition
龋齿是一种可逆（在其最初阶段）且逐步发展的牙体硬组织疾病，
可逆 (kě nì) = reversible
（在其最初阶段）= (in its initial stage)
在 (zài) = in
其 (qí) = its
最初 (zuì chū) = initial
阶段 (jiē duàn) = stage
且 (qiě) = and
逐步 (zhú bù) = gradual/progressive
发展 (fā zhǎn) = development
牙体 (yá tǐ) = tooth structure
硬组织 (yìng zǔ zhī) = hard tissue
疾病 (jí bìng) = disease
由牙菌斑生物膜中的细菌作用于可发酵的碳水化合物引发，
导致酸性脱矿化，最终导致牙体组织有机成分的蛋白质分解破坏。
1.2.2 术语
初发龋（Primary caries）： 指发生在之前健康的牙齿表面的龋病过程和病变。
根面龋（Root caries）： 指发生在暴露的牙根表面的初发龋（通常在牙龈退缩后发生），通常更容易侵入暴露的牙本质。初发龋和根面龋的病理过程相同（见图1.1和1.2）。
图1.1： 缓慢发展的根面病变，表现为暗色、革质状的牙本质表面，并有一些牙菌斑沉积。这是一位70岁患者的口腔状况，该患者患有口干症（继发性舍格伦综合征）和类风湿性关节炎，导致牙刷操作困难和粘膜疼痛，从而使口腔卫生难以维护。
图1.2： 一个活动性根面龋病变，其上覆盖有牙菌斑沉积，位于局部义齿边缘的停滞区域。颊侧颈部的磨损性龋洞是由于过度刷牙导致的。
继发性龋（Recurrent or secondary caries）： 指在修复体边缘处发生的初发龋，其病因与牙菌斑生物膜中的代谢活动相同。
残余龋（Residual caries）： 是一个较早的术语，指在修复后残留在龋洞中的去矿化组织部分。
1.2.3 龋齿的过程与病变
龋齿过程
龋齿过程是牙齿表面牙菌斑生物膜中的代谢活动。牙菌斑生物膜在牙齿表面刷牙后几分钟内就开始形成，最初吸附形成的获得性膜由唾液蛋白和糖蛋白组成。随着时间的推移，口腔细菌会在与细菌胞外多糖和唾液蛋白紧密相关的生物膜中定植。随着时间推移，生物膜密度增加、细菌群落改变、pH值和氧张力变化，所有这些因素共同作用，形成牙齿表面的致龋环境。这种普遍存在的自然代谢过程无法完全阻止，但可以通过干预控制其病程，使得临床上看不到明显的釉质病变。通过使用含氟牙膏定期清除牙菌斑，可以调节脱矿和再矿化的代谢过程。如果部分或全部去除生物膜，矿物质流失可能会停止，甚至在早期病变中逆转为矿物质增加。含氟牙膏通过抑制脱矿化和促进再矿化来延缓病变进展。
龋病病变
龋病病变是牙齿表面牙菌斑代谢活动的直接后果，即龋齿过程。如果某些因素使脱矿化与再矿化的平衡偏向于脱矿化（如牙菌斑、饮食和时间因素），则可以在临床上检测到病变的进展阶段并加以处理。
1.2.4 龋病过程的病因
在牙菌斑生物膜中普遍存在，主要的致病因素包括：
细菌： 在牙菌斑生物膜内定殖，有数百种不同的物种共存，其复杂生态系统依赖于牙菌斑在牙齿表面停滞的时间和程度。传统上认为变异链球菌（Streptococcus mutans）是主要致病菌，但最近研究表明其在龋病中的作用更多是关联性的，可以作为龋病的微生物标志物。乳酸杆菌（Lactobacillus）和双歧杆菌（Bifidobacteria）也被证明在龋病过程中具有重要作用。生物膜中的物种相互作用可能触发并推动龋病病变的进展。
khmer
១.២ រោគធ្មេញ
១.២.១ និយមន័យ
រោគធ្មេញ (Dental caries) គឺជាជំងឺដែលអាចត្រឡប់ទៅវិញ (នៅដំណាក់កាលដំបូង) និងកើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់នៅលើក្រិតធ្មេញ។ វាបង្កឡើងដោយសកម្មភាពរបស់បាក់តេរីលើអាហាររូបត្ថម្ភដែលអាចដុះដាលបាននៅក្នុងស្រទាប់ផ្លែតនៅលើផ្ទៃធ្មេញ បណ្តាលឱ្យមានការបាត់បង់រ៉ែដោយសារអាស៊ីត និងក្នុងចុងក្រោយធ្វើឱ្យធាតុសរីរាង្គក្នុងក្រិតធ្មេញប្រល័យបែកខ្លាញ់។
១.២.២ ពាក្យសព្ទ
រោគធ្មេញដើម (Primary caries): គឺជាដំណើរការ និងការខូចខាតដែលកើតមានលើផ្ទៃធ្មេញដែលមានសុខភាពល្អពីមុន។
រោគធ្មេញនៅឬស (Root caries): គឺជាការខូចខាតនៅលើផ្ទៃឬសដែលត្រូវបានបើកចេញ (ជាទូទៅកើតឡើងបន្ទាប់ពីការរមៀលអញ្ចាញ) ដែលភាគច្រើនងាយចូលដល់សន្លាក់ធ្មេញ។ ដំណើរការពីរោគធ្មេញដើម និងរោគធ្មេញនៅឬសដូចគ្នា (មើលរូប ១.១ និង ១.២)។
រូប ១.១: ផ្ទៃឬសដែលមានរោគធ្មេញដំណើរការយឺត សមាជគីស៊ីដណ្តាក់ និងមានផ្លែតនៅមួយចំនួន។ នេះគឺជាបញ្ហារបស់អ្នកជំងឺអាយុ ៧០ ឆ្នាំ ដែលមានមាត់ស្ងួត (xerostomia, សន្ទស្សន៍ Sjogren) និងជំងឺរលាកសន្លាក់ជាំដែលធ្វើឱ្យការដំណើរការទប់ស្កាត់បណ្តាញមាត់មានការលំបាក។
រូប ១.២: រោគធ្មេញនៅឬសដែលសកម្មមានស្រទាប់ផ្លែតនៅខាងលើក្នុងតំបន់ដែលផ្អាកជាប់នឹងគែមធ្មេញក្លាស។ ការកាត់បន្ថយឬសធ្មេញនេះបង្កឡើងដោយការសិតធ្មេញលើស។
រោគធ្មេញស្ទួន (Recurrent or secondary caries): គឺជារោគធ្មេញដើមដែលកើតមាននៅគែមនៃការជួសជុល។
រោគធ្មេញដែលសល់ (Residual caries): គឺជាការណាត់ដឹងពីសាច់សរសៃដែលបានបាត់បង់រ៉ែដោយសាររោគធ្មេញដែលនៅសល់ក្នុងប្រអប់កន្លែងដែលបានជួសជុល។
១.២.៣ ដំណើរការ និងការខូចខាតនៅរោគធ្មេញ
ដំណើរការ
ដំណើរការរបស់រោគធ្មេញគឺជាសកម្មភាពរាងកាយនៅក្នុងស្រទាប់ផ្លែតលើផ្ទៃធ្មេញ។ ស្រទាប់ផ្លែតនេះចាប់ផ្តើមបង្កើតត្រឹមតែប៉ុន្មាននាទីបន្ទាប់ពីការសិតធ្មេញ ហើយវាត្រូវបានបង្កើតឡើងដំបូងដោយសារពព័ណ៌ប្រមូលផ្ដុំដែលមានប្រតេក និងប្រតេកសារធាតុ។ ពេលវេលាអត់កន្លះ បាក់តេរីចាប់ផ្តើមឆ្លងចូលក្នុងផ្លែត និងបង្កើតជាស្រទាប់ច្រើនជាងមុនដែលអាចបង្កឱ្យមានលក្ខណៈសម្បត្តិជាសាកល។
ការខូចខាតនៅរោគធ្មេញ
ការខូចខាតនៅរោគធ្មេញបង្កឡើងដោយសារប្រែប្រួលរវាងសីតុណ្ហភាព pH និងប្រព័ន្ធប្រឆាំងក្នុងស្រទាប់ផ្លែតដែលធ្វើឱ្យមានដំណើរការបាត់បង់រ៉ែដោយសារសាកល។
១.២.៤ មូលហេតុ
មូលហេតុសំខាន់រួមមាន:
បាក់តេរី: មានសារសំខាន់ក្នុងការផ្លាស់ប្តូរភាពស្ងួតក្នុងស្រទាប់ផ្លែតដែលធ្វើឱ្យមានដំណើរការរួមផ្សំផ្សេងៗ។
burmese
၁.၂ သွားပုပ္ရောဂါ
၁.၂.၁ အဓိပ္ပါယ်
သွားပုပ္ရောဂါ (Dental caries) သည် မူလအဆင့်များတွင် ပြန်လည်ကောင်းမွန်နိုင်သော (reversible) နှင့် တဖြည်းဖြည်းတိုးတက်နေသော သွားခိုင်မာသည့် အစိတ်အပိုင်းများ၏ ရောဂါတစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး၊ သွားမျက်နှာပြင်တွင်ရှိသော အပေါ်ယံဓာတ်ပြုပြင်ဖောက်အုပ် (plaque biofilm) အတွင်းရှိ ဘက်တီးရီးများက ပြုလုပ်သည့် ချဉ်စေသော အာဟာရများအပေါ် သက်ရောက်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ၎င်းသည် သွားဆီလွှာ၏ အာဂန်ဆိုင်ရာအစိတ်အပိုင်းများကို ပရိုတိန်းဖြင့် ဖျက်ဆီးရန် အဆုံးစွန်သို့ ယှဉ်ပြိုင်မှုဖြင့် စတင်သည်။
၁.၂.၂ အသုံးအနှုန်း
မူလသွားပုပ္ရောဂါ (Primary caries): ယခင်က ကျန်းမာခဲ့သော သွားမျက်နှာပြင်တစ်ခုတွင် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ရောဂါဖြစ်စဉ်နှင့် ရောဂါအကျိဌာရုံကိုဆိုလိုသည်။
အမြစ်သွားပုပ္ရောဂါ (Root caries): သွားအမြစ်အပေါ်မျက်နှာပြင်တစ်ခုတွင် (ယေဘူယျအားဖြင့် သွားဖျံကျခြင်းကြောင့်) ဖြစ်ပေါ်လာသည့် မူလသွားပုပ္ရောဂါတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ထိုအမြစ်ပရိုတိန်းထဲသို့ အလွယ်တကူ ဝင်ရောက်နိုင်သည်။ မူလသွားပုပ္ရောဂါနှင့် အမြစ်သွားပုပ္ရောဂါတို့၏ ရောဂါကိစ္စသည် တူညီပါသည် (ပုံ ၁.၁ နှင့် ၁.၂ တွင် ကြည့်ပါ)။
ပုံ ၁.၁: ဖြည်းဖြည်းတိုးတက်လာသော အမြစ်မျက်နှာပြင် ရောဂါအကျိဌာရုံများ၊ အနက်ရောင် သုတ်သားမျက်နှာပြင်များနှင့် ဓာတ်ပြုပြင်တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကို ဖော်ပြထားသည်။ ဤအခြေအနေမှာ အသက် ၇၀ အရွယ်ရှိသော လက်နာကျရောဂါနှင့် သွားကြွပ်မှု (xerostomia, secondary Sjogren’s syndrome) ရောဂါရှိသည့် လူနာတစ်ဦး၏ပါသည်။
ပုံ ၁.၂: အတက်ကတက်ရှိသော အမြစ်သွားပုပ္ရောဂါအကျိဌာရုံတစ်ခု၊ ထိုအပေါ်တွင် ဓာတ်ပြုပြင်များ စုဆောင်းနေပြီး၊ ကွင်းဆက်ပြည့်မီသည့် သွားတစ်စိတ်တွင် ကျန်နေသည့် ပရိုတိန်းကိုဖော်ပြထားသည်။
အကြောင်းပြန်ပုပ္ရောဂါ (Recurrent or secondary caries): သွားပြုပြင်မှုနယ်နိမိတ်တွင် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် မူလသွားပုပ္ရောဂါဖြစ်သည်။
ကျန်နေသော သွားပုပ္ရောဂါ (Residual caries): ပြုပြင်ပြီးနောက်တွင် ထားခဲ့သည့် အဓိပ္ပါယ်ဖြစ်သည်။
၁.၂.၃ သွားပုပ္ရောဂါ၏ လုပ်ငန်းစဉ်နှင့် အကျိဌာရုံ
လုပ်ငန်းစဉ်
သွားပုပ္ရောဂါ၏လုပ်ငန်းစဉ်သည် သွားမျက်နှာပြင်ပေါ်ရှိ ဓာတ်ပြုပြင် (plaque biofilm) အတွင်းရှိ ကိုယ်မှုအတွက်လုပ်ငန်းများဖြစ်သည်။
အကျိဌာရုံ
အကျိဌာရုံသည် ဓာတ်ပြုပြင်၏ ကိုယ်မှုအတွက်လုပ်ငန်း၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုဖြစ်ပြီး၊ သွားမျက်နှာပြင်တွင် ပျက်စီးခြင်းဖြစ်စဉ်အတိုင်း ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
၁.၂.၄ ရောဂါ၏အကြောင်းရင်း
ရောဂါဖြစ်စဉ်၏ အဓိကအကြောင်းရင်းများမှာ –
ဘက်တီးရီးများ: သွားမျက်နှာပြင်ပေါ်ရှိ ဓာတ်ပြုပြင်အတွင်းတွင် စုဆောင်းထားရှိပြီး၊ ၎င်း၏ ဂေဟစနစ်တွင် မျိုးစုံသော ဘက်တီးရီးများရှိပါသည်။
vietnamese
1.2 Sâu răng
1.2.1 Định nghĩa
Sâu răng là một bệnh lý tiến triển, có thể hồi phục (ở giai đoạn sớm nhất), xảy ra ở mô cứng của răng. Bệnh được gây ra bởi tác động của vi khuẩn lên các carbohydrate dễ lên men trong màng sinh học mảng bám trên bề mặt răng, dẫn đến sự khử khoáng bởi axit và cuối cùng là sự phá hủy protein của thành phần hữu cơ trong mô răng.
1.2.2 Thuật ngữ
Sâu răng nguyên phát (Primary caries): Quá trình và tổn thương xảy ra trên bề mặt răng vốn khỏe mạnh trước đó.
Sâu răng ở chân răng (Root caries): Sâu răng nguyên phát xảy ra trên bề mặt chân răng bị lộ (thường sau khi có tụt nướu), thường dễ dàng xâm nhập vào ngà răng lộ. Quá trình bệnh lý của sâu răng nguyên phát và sâu răng ở chân răng là giống nhau (xem hình 1.1 và 1.2).
Hình 1.1: Tổn thương trên bề mặt chân răng tiến triển chậm với ngà răng tối màu, như da thuộc, cùng một số mảng bám. Đây là tình trạng miệng của một bệnh nhân 70 tuổi mắc chứng khô miệng (xerostomia, hội chứng Sjogren thứ cấp) và viêm khớp dạng thấp, gây khó khăn cho việc vệ sinh miệng do không thể điều khiển bàn chải răng và niêm mạc miệng bị đau.
Hình 1.2: Một tổn thương sâu răng chân răng hoạt động với mảng bám phủ trên ở khu vực dễ bị ứ đọng gần mép của răng giả bán phần. Vết mòn cổ răng phía má là do chải răng quá mức.
Sâu răng tái phát (Recurrent or secondary caries): Sâu răng nguyên phát xảy ra ở viền phục hình.
Sâu răng còn sót (Residual caries): Thuật ngữ chỉ phần mô bị sâu và mất khoáng chất còn sót lại trong khoang răng sau khi phục hồi.
1.2.3 Quá trình và tổn thương sâu răng
Quá trình sâu răng
Quá trình sâu răng là hoạt động chuyển hóa trong màng sinh học mảng bám trên bề mặt răng. Mảng bám bắt đầu hình thành chỉ vài phút sau khi bề mặt răng được làm sạch, ban đầu là lớp màng mỏng chứa protein và glycoprotein từ nước bọt. Theo thời gian, vi khuẩn trong miệng định cư trong màng sinh học, kết hợp chặt chẽ với polysaccharide ngoại bào của vi khuẩn và protein từ nước bọt. Khi mật độ màng sinh học tăng lên, sự thay đổi của quần thể vi khuẩn, độ pH và áp suất oxy tạo nên môi trường gây sâu răng trên bề mặt răng. Quá trình tự nhiên và phổ biến này không thể ngăn chặn hoàn toàn, nhưng sự tiến triển của bệnh có thể được kiểm soát để không hình thành tổn thương men răng thấy được trên lâm sàng. Việc làm sạch màng sinh học thường xuyên bằng bàn chải và kem đánh răng chứa fluoride có thể thay đổi quá trình mất khoáng và tái khoáng, giúp ngăn ngừa hoặc đảo ngược mất khoáng chất (ở tổn thương rất sớm). Fluoride trong kem đánh răng giúp làm chậm tiến trình tổn thương bằng cách ức chế sự mất khoáng và thúc đẩy tái khoáng.
Tổn thương sâu răng
Tổn thương sâu răng là kết quả trực tiếp của hoạt động chuyển hóa trong màng sinh học trên bề mặt răng, tức là quá trình sâu răng. Nếu các yếu tố như mảng bám, chế độ ăn và thời gian gây mất cân bằng giữa mất khoáng và tái khoáng, tổn thương sẽ tiến triển và dẫn đến lỗ sâu có thể được phát hiện và xử lý lâm sàng.
1.2.4 Nguyên nhân của quá trình sâu răng
Các yếu tố chính đóng vai trò trong nguyên nhân của quá trình sâu răng bao gồm:
Vi khuẩn: Trong màng sinh học mảng bám, hàng trăm loài vi khuẩn khác nhau tồn tại trong một hệ sinh thái phức tạp, phụ thuộc vào tuổi và mức độ ứ đọng của mảng bám trên bề mặt răng. Streptococcus mutans, trước đây được cho là loài vi khuẩn chính gây sâu răng, gần đây được xem là một dấu hiệu vi sinh học liên quan đến sâu răng hơn là nguyên nhân chính. Các loài Lactobacillus và bifidobacteria cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình sâu răng, và sự tương tác giữa các loài trong màng sinh học là yếu tố thúc đẩy tổn thương sâu răng tiến triển.
indonesian
russian
Japanese
korean
Arab
Hindi
Filipino
Cantonese ,
Italian
French
German
Spanish
Turkish
Portuguese
Bengali
Malay
Tamil
Telugu
Hebrew
Persian
Urdu
Pashto
Swedish
Swahili