to speak – ပြောသည် (pyaw thee)
ဆိုသည် (hsoh-thee) – to say
ဟောပြောသည် (haw-pyaw-thee) – to lecture, to give a speech
ငြိမ်သက်နေသည် (nyein-thate-nay-thee) – to stay quiet
သူ မြန်မာစကား ပြောသည်။ – Thu myan-ma sa-kar pyaw thee = He/She speaks Burmese. , object marker
to read – ဖတ်သည် (phat thee)
to write – ရေးသည် (yay thee – formal หรือ တယ် (teh) informal)
သူစာရေးသည်။ (Thu sa yei:thi.) – He/She writes a letter.
ကျွန်တော်စာအုပ်ရေးသည်။ (Kyun:daw sa-ouk yei:thi.) – I write a book.
to listen – နားထောင်သည် (na htaung thee)
to see – မြင်သည် (myin thee)
to watch – ကြည့်သည် (kyi thee)
to work – အလုပ်လုပ်သည် (a-lote lope thee)
to study – သင်ယူသည် (thin-yu thee)
to eat – စားသည် (sa thee)
to drink – သောက်သည် (thauk thee)
to go – သွားသည် (thwa thee)
to come – လာသည် (la thee)
to run – ပြေးသည် (pyay thee)
to walk – လမ်းလျှောက်သည် (lan shauk thee)
to drive – မောင်းသည် (maung thee)
to fly – ပျံသန်းသည် (pyan than thee)
to swim – ရေကူးသည် (yay ku thee)
to jump – ခုန်သည် (khone thee)
to play – ကစားသည် (ka-za thee)
to sing – သီချင်းဆိုသည် (thi-chin so thee)
to dance – အကကခုန်သည် (a-ka kho thee)
to sleep – အိပ်သည် (ate thee)
to wake up – နိုးသည် (no thee)
to cook – ဟင်းချက်သည် (hin chet thee)
to bake – မုန့်ဖုတ်သည် (mon phote thee)
to clean – သန့်ရှင်းသည် (thant-shin thee)
to wash – လျှော်သည် (hlaw thee) , เป็น transitive verb
အဝတ်လျှော်သည် (a-wut chaw-thi) – to wash clothes
သန့်စင်စေသည် (thant-sin-say-thi) – to cleanse
antonym – ညစ်ပတ်စေသည် (nyit-pat-say-thi) – to make dirty
ညစ်ထွေးစေသည် (nyit-htwe-say-thi) – to soil
အင်္ကျီလျှော်သည် (ein-gyi chaw-thi) – wash a shirt
ခေါင်းလျှော်သည် (gaung chaw-thi) – wash hair (shampoo)
to learn – သင်ယူသည် (thin-yu thee)
to teach – သင်ကြားသည် (thin-ja thee)
to understand – နားလည်သည် (na-le thee)
to know – သိသည် (thi thee)
to remember – မှတ်မိသည် (hmat-mi thee)
to forget – မေ့သည် (may thee)
to love – ချစ်သည် (chit thee)
to like – ကြိုက်သည် (kyite thee)
to hate – မုန်းသည် (mone thee)
to need – လိုအပ်သည် (lo-at thee)
to want – လိုချင်သည် (lo-chin thee)
to buy – ဝယ်သည် (we thee)
to sell – ရောင်းသည် (yaung thee)
to pay – ပေးသည် (pay thee)
to give – ပေးသည် (pay thee)
to take – ယူသည် (yu thee)
to receive – လက်ခံသည် (lat-kan thee)
to send – ပို့သည် (po thee)
to call – ခေါ်သည် (kho thee)
to answer – ဖြေသည် (phye thee)
to open – ဖွင့်သည် (phwin thee)
to close – ပိတ်သည် (pyite thee)
to turn on – ဖွင့်သည် (phwin thee)
to turn off – ပိတ်သည် (pyite thee)
to live – နေထိုင်သည် (nay-htine thee)
to die – သေသည် (the thee)
to meet – တွေ့သည် (tway thee)
to leave – ထွက်သည် (htwat thee)
to arrive – ရောက်သည် (yauk thee)
to build – ဆောက်သည် (hsauk thee)
to destroy – ဖျက်သည် (pyet thee)
to create – ဖန်တီးသည် (phan-te thee)
to finish – ပြီးသည် (pye thee)
to start – စတင်သည် (sa-tin thee)
to drive – မောင်းသည် (maung thee)
to translate – ဘာသာပြန်သည် (ba-tha-pyan thee)
to help – ကူညီသည် (ku-nyi thee)
to try – ကြိုးစားသည် (kyo-sa thee)
to plan – အစီအစဉ်ပြုလုပ်သည် (a-si-a-sin pyu-lope thee)
to draw – ချသည် (cha thee)
to paint – ဆေးသုတ်သည် (hsay-thote thee)
to repair – ပြုပြင်သည် (pyu-pyin thee)
to clean – သန့်ရှင်းသည် (thant-shin thee)
to cut – လှီးသည် (hlei thee)
to cook – ချက်သည် (chet thee)
to laugh – ရယ်သည် (ye thee)
to smile – ပြုံးသည် (pyone thee)
to cry – ငိုသည် (ngo thee)
to shout – အော်သည် (aw thee)
to whisper – နည်းစေးစေးပြောသည် (ne-se-se pyaw thee)
to throw – ပစ်သည် (pit thee)
to catch – ဖမ်းသည် (pham thee)
to hit – ချောင်းသည် (chaung thee)
to hold – ဆုပ်ကိုင်သည် (hso-kine thee)
to pull – ဆွဲသည် (hswe thee)
to push – တွန်းသည် (twun thee)
to break – ချိုးသည် (cho thee)
to fix – ပြုပြင်သည် (pyu-pyin thee)
to wear – ဝတ်သည် (wut thee)
to take off – ချွတ်သည် (chut thee)
to wash – လျှော်သည် (hlaw thee)
to dry – ခြောက်သည် (chauk thee)
to iron – မီးပူတိုက်သည် (mi-pu tite thee)
to sew – ချည်ချည်သည် (chi chi thee)
to knit – သိုးပိုးချည်သည် (tho-po chi thee)
to dig – တူးသည် (tu thee)
to plant – စိုက်သည် (site thee)
to grow – ကြီးထွားသည် (gyi-thwa thee)
to water – ရေနွတ်သည် (yay-hnwet thee)
to harvest – သီးနှံထွက်သည် (thi-hnan htwet thee)
to fish – ငါးဖမ်းသည် (nga pham thee)
to hunt – အမဲလိုက်သည် (a-me-like thee)
to travel – ခရီးသွားသည် (ka-yi thwa thee)
To cook – ချက်ပြုတ်သည် (Chek pyout thi)
To open – ဖွင့်သည် (Pwin thi)
To smell – နံ့အသက်ရသည် (Nan a that ya thi)
To eat – စားသည် (Sa thi)
To drink – သောက်သည် (Thout thi)
To learn – သင်ယူသည် (Thin yu thi)
To draw – ဆွဲသည် (Swel thi)
To watch – ကြည့်သည် (Kyi thi)
To jump – ခုန်သည် (Khone thi)
To swim – ရေကူးသည် (Yay ku thi)
To sit – ထိုင်သည် (Htine thi)
To stand – မတ်တပ်ရပ်သည် (Mat dap yat thi)
To lie down – လဲကျသည် (Le kyah thi)
To run – ပြေးသည် (Pyay thi)
To fly – ပျံသည် (Pyan thi)
To read – ဖတ်သည် (Phat thi)
To write – ရေးသည် (Yay thi)
To teach – သင်ကြားသည် (Thin kya thi)
To buy – ဝယ်သည် (We thi)
To sell – ရောင်းသည် (Yaung thi)
To wear – ဝတ်ဆင်သည် (Wut hsin thi)
To take – ယူသည် (Yu thi)
To put – ထားသည် (Htah thi)
To walk – လမ်းလျှောက်သည် (Lan shauk thi)
To listen – နားထောင်သည် (Nar htaung thi)
To touch – ထိသည် (Hti thi)
To grab – ဆွဲယူသည် (Swel yu thi)
To move – ရွှေ့သည် (Shwe thi)
To push – တွန်းသည် (Twon thi)
To pull – ဆွဲသည် (Swel thi)
To hold – ကိုင်ထားသည် (Kine hta thi)
To hug – ဖက်သည် (Phet thi)
To love – ချစ်သည် (Chit thi)
To hate – မုန်းသည် (Mone thi)
To like – နှစ်သက်သည် (Nhit that thi)
To hurt – နာကျင်စေသည် (Na kyin zay thi)
To ache – နာသည် (Na thi)
To think – တွေးသည် (Tway thi)
To speak – ပြောသည် (Pyaw thi)
To ask – မေးသည် (May thi)
To answer – ပြန်ကြားသည် (Pyan kya thi)
To tell – ပြောပြသည် (Pyaw pya thi)
To hear – ကြားသည် (Kya thi)
To remember – မှတ်မိသည် (Hmat mi thi)
To forget – မေ့သည် (May thi)
To start – စတင်သည် (Sa tin thi)
To end – အဆုံးသတ်သည် (A sone tat thi)
To hit – ရိုက်သည် (Yike thi)
To kick – ကန်သည် (Kan thi)
To call (phone) – ဖုန်းခေါ်သည် (Phone khaw thi)
To burn – လောင်သည် (Lone thi)
To stir-fry – ဆာလောသည် (Sa law thi)
To stew – မာလောင်းသည် (Ma loun thi)
To fry – ကြော်သည် (Kyaw thi)
To bake – မုန့်ဖုတ်သည် (Mone phut thi)
To steam – ထွေးချက်သည် (Htway chet thi)
To give birth – မွေးဖွားသည် (Mwe phwa thi)
To die – သေသည် (Thay thi)
To get sick – ဖျားနာသည် (Phya nar thi)
To treat (illness) – ကုသသည် (Kutha thi)
To recover – ကျန်းမာလာသည် (Kyan ma la thi)
To sleep – အိပ်သည် (Aite thi)
To wake up – နိုးသည် (No thi)
To dream – အိပ်မက်သည် (Aite met thi)
To clean – သန့်စင်သည် (Thant sin thi)
To wash – ဆေးကြောသည် (Hsay kyaw thi)
To brush – ခြစ်တယ် (Khrit tel)
To wipe – ပွတ်သည် (Put thi)
To blow – ဖုန့်သည် (Phote thi)
To arrange – စီစဉ်သည် (Si zin thi)
To clap – လက်ခုပ်တီးသည် (Let khoke ti thi)
To knock – ခေါက်သည် (Khout thi)
To play (instrument) – တီးမှုတ်သည် (Ti hmote thi)
To sing – သီချင်းဆိုသည် (Thichin so thi)
To dance – အကပြသည် (Aka pya thi)
To laugh – ရယ်သည် (Ye thi)
To cry – ငိုသည် (Ngo thi)
To sketch – အနုပညာဆွဲသည် (Anoupinya swel thi)
To write (formal) – စာရေးသည် (Sa yay thi)
To weave – ရက်သည် (Yat thi)
To cut (fabric) – ဖြတ်သည် (Phyat thi)
To saw – ကန်တော့ဖြတ်သည် (Kan daw phyat thi)
To hammer – တူးသည် (Tuu thi)
To nail – သံမဏိထိုးသည် (Than ma ni htoe thi)
To fold – ခေါက်သည် (Khaut thi)
To install – တပ်ဆင်သည် (Tat sin thi)
To dismantle – ဖျက်သိမ်းသည် (Phyat thain thi)
To wrap – ပတ်သည် (Pat thi)
To water – ရေဖြန်းသည် (Yay phyun thi)
To step on – ခြေချသည် (Chay hchar thi)
To hide – ဖျောက်သည် (Phyak thi)
To chase – လိုက်သည် (Lite thi)
To save – ကယ်ဆယ်သည် (Kyeh syeh thi)
To do – လုပ်သည် (Lote thi)
To compensate – ပေးဆောင်သည် (Pay saung thi)
To shake – လှုပ်သည် (Hlote thi)
To tear – ခေါင်းဖြတ်သည် (Khaung phyat thi)
To fold – ခေါက်သည် (Khaut thi)
To ride – စီးနင်းသည် (Sine nin thi)
To pass – ဖြတ်သည် (Phyat thi)
To stay – နေသည် (Ne thi)
To escape – ထွက်ပြေးသည် (Htwek pyay thi)
To be fascinated – အလွန်အမင်းဖမ်းစားသည် (Alun a min pham sa thi)
To be busy – အလုပ်ရှုပ်သည် (Alope shot thi)
To shine – စိမ်းသည် (Saine thi)
To feel good – ကောင်းသည် (Kaung thi)
To burn – လောင်သည် (Lone thi)
To pull out – ဆွဲထုတ်သည် (Swel htout thi)
To fill – ဖြည့်သည် (Phyay thi)
To throw away – ပစ်သည် (Pit thi)
To pick up – ကောက်သည် (Kout thi)
To rush – မြန်သည် (Mran thi)
To change – ပြောင်းသည် (Pyaung thi)
To select – ရွေးချယ်သည် (Yway che thi)
To cover – ဖုံးကာသည် (Phone ka thi)
To include – ပါဝင်သည် (Pa win thi)
To applaud – လက်ခုပ်တီးသည် (Let khoke ti thi)
Lying on the right side – ညာဘက်လှဲအိပ် (Nya bhaat hlae ate)
Lying on the left side – ဘယ်ဘက်လှဲအိပ် (Bae bhaat hlae ate)
Curling up – ကိုယ်ကိုမတ်တပ်ရပ် (Ko ko mat-tat-yat)
Knees close to chest – ဒူးကိုရင်ဘက်ကပ် (Duu ko yin bhet kat)
Bending neck forward significantly – လည်ပင်းကိုရှေ့ဘက်အနည်းအများမော်ကျွေး (Le pin ko she-bhat a-nei-a-myar maw kywe)
Move up (or shift body upwards) – ကိုယ်ကိုအပေါ်တက်ရွှေ့ (Ko ko a-paw-tat shway)
Move down (or shift body downwards) – ကိုယ်ကိုအောက်တက်ရွှေ့ (Ko ko aouk-tat shway)
Lying flat on back – ကျောဘက်ဖြန့်အိပ် (Kyaw bhaat phyan ate)
Lying flat on stomach – ဝမ်းဘက်ဖြန့်အိပ် (Wun bhaat phyan ate)
Rolling over – ကိုယ်လှည့် (Ko hle)
Stretching body – ကိုယ်ကိုဆန့်ခြင်း (Ko ko sant chin)
Arching back – ကျောကိုကွေးခြင်း (Kyaw ko kway chin)
Sitting up – ထိုင်ပြီးတက်လာခြင်း (Htine pi tat la chin)
Standing up – ထတယ် (Htat tal)
Turning head to the right – ဦးခေါင်းကိုညာဘက်လှည့် (Oo gaung ko nya bhaat hle)
Turning head to the left – ဦးခေါင်းကိုဘယ်ဘက်လှည့် (Oo gaung ko bae bhaat hle)
Tilting head backward – ဦးခေါင်းကိုနောက်ဘက်လှည့် (Oo gaung ko nauk bhaat hle)
Tilting head forward slightly – ဦးခေါင်းကိုရှေ့ဘက်သွေးသွားခြင်း (Oo gaung ko she-bhat thway-thwar chin)
Bending at the waist – ခါးကိုငုံးခြင်း (Kha ko ngome chin)
Pulling knees towards body – ဒူးကိုကိုယ်ပုနှံ့ (Duu ko ko pau hnan)
Twisting upper body – ကိုယ်ပေါ်ကိုလှည့်ခြင်း (Ko paw ko hle chin)
Sliding body to the right – ကိုယ်ကိုညာဘက်လှည့်သွားခြင်း (Ko ko nya bhaat hle-thwar chin)
Sliding body to the left – ကိုယ်ကိုဘယ်ဘက်လှည့်သွားခြင်း (Ko ko bae bhaat hle-thwar chin)
Lowering head – ဦးခေါင်းကိုချခြင်း (Oo gaung ko cha chin)
Raising head – ဦးခေါင်းကိုမြှောက်ခြင်း (Oo gaung ko myauk chin)
Lying on the back with knees bent – ဒူးကိုငုံ့ပြီးကျောဘက်ဖြန့်အိပ် (Duu ko ngome pi kyaw bhaat phyan ate)
Crossing legs while lying down – တင်္ဂနစ်ခေါက်မကြာခဏနှင့်အတူအိပ် (Tinganit-khaok ma kya-ka-na hnin a-tu ate)
Turning to the left while lying down – လက်လည်ဖြင့်ကောင်းဘက်လှည့် (Lat le phyin kaung bhaat hle)
Turning to the right while lying down – လက်မောင်းဖြင့်ညာဘက်လှည့် (Lat maung phyin nya bhaat hle)
Holding knees while lying on back – ဒူးကိုရင်ဘက်ကပ်ပြီးကျောဘက်ဖြန့်အိပ် (Duu ko yin bhet kat pi kyaw bhaat phyan ate)
Eye Movements:
Close eyes – မျက်လုံးပိတ် (Myet lone pate)
Open eyes – မျက်လုံးဖွင့် (Myet lone phwint)
Look up – အပေါ်ကိုကြည့် (A-por go kyite)
Look down – အောက်ကိုကြည့် (Auk go kyite)
Look to the left – ဘယ်ဘက်ကိုကြည့် (Beh bhet go kyite)
Look to the right – ညာဘက်ကိုကြည့် (Nya bhet go kyite)
Look straight – တည့်တည့်ကြည့် (Tet tet kyite)
Look diagonally – စွန်းစွန်းကြည့် (Sone sone kyite)
Blink – မျက်လုံးခဏခဏချိတ် (Myet lone khana khana kyite)
Avoid eye contact – မျက်စိမကြည့်ဘဲရှောင် (Myet si ma kyite bhe shaung)
Facial Expressions:
Smile – ပြုံး (Pyon)
Laugh – ရယ် (Yeh)
Frown – မျက်နှာအမောခံ (Myet hna a-mau khan)
Make a sad face – ဝမ်းနည်းတဲ့မျက်နှာလုပ် (Wun ne de myet hna loat)
Grimace – မျက်နှာချွတ် (Myet hna chwat)
Look shocked – အံ့သြတဲ့မျက်နှာ (An-orr de myet hna)
Raise eyebrows – မျက်ခုံးမြှောက် (Myet kone myout)
Make a sullen face – စိတ်မကောင်းတဲ့မျက်နှာ (Sate ma kaung de myet hna)
Squint – မျက်လုံးစင်း (Myet lone sin)
Nod – ခေါင်းညိတ် (Kaung nyite)
Eye Examination Terms:
Eye examination – မျက်စိစစ်ဆေးခြင်း (Myet si sit sa chin)
Measure eye pressure – မျက်လုံးဖိအားတိုင်းခြင်း (Myet lone pyi arr tine chin)
Retina examination – မျက်ကြည်စစ်ဆေးခြင်း (Myet kya sit sa chin)
Astigmatism test – မျက်စိမှောက်စမ်းသပ်ခြင်း (Myet si hmaut san thut chin)
Myopia test – အနီးမြင်စမ်းသပ်ခြင်း (A-ne-min san thut chin)
Hyperopia test – အဝေးမြင်စမ်းသပ်ခြင်း (A-way-min san thut chin)
Color vision test – အရောင်မြင်စမ်းသပ်ခြင်း (A-youn-min san thut chin)
Night vision test – ညတွင်းမြင်စမ်းသပ်ခြင်း (Nya twin min san thut chin)
Peripheral vision test – အနားမြင်စမ်းသပ်ခြင်း (A-nar min san thut chin)
Visual acuity test – မြင်အားစမ်းသပ်ခြင်း (Min arr san thut chin)
Additional Facial Expressions:
Widen eyes – မျက်လုံးကျယ်ကျယ်ကြည့် (Myet lone kye kye kyite)
Beaming – အပြုံးဝန့်နေ (A-pyon wun nay)
Look displeased – အနှစ်မကြိုက်တဲ့မျက်နှာ (A-nhit ma kyite de myet hna)
Look stern – ပြင်းပြတဲ့မျက်နှာ (Pyin pya de myet hna)
Smirk – မျက်နှာချီးချွတ်ပြုံး (Myet hna chi chwat pyon)
Look serious – သေသေချာချာမျက်နှာ (Se se cha cha myet hna)
Look curious – စိတ်ဝင်စားတဲ့မျက်နှာ (Sate win sa de myet hna)
Look bored – ပျင်းရိတဲ့မျက်နှာ (Pyin ri de myet hna)
Look surprised – အံ့သြတဲ့မျက်နှာ (An-orr de myet hna)
Look shy – ရှက်တဲ့မျက်နှာ (Shat de myet hna)
Specific Eye Expressions:
Staring blankly – ငေးငေးကြည့် (Nge nge kyite)
Glaring – စူးစူးကြည့် (Su su kyite)
Side glance – ဘေးစောင်းကြည့် (Beh saung kyite)
Darting eyes – မျက်လုံးသွားလာကြည့် (Myet lone thwa lar kyite)
Narrowed eyes – မျက်လုံးစင်းကြည့် (Myet lone sin kyite)