:::
คดีแพ่งที่ ห้ามอุทธรณ์เพราะทุนทรัพย์ไม่ถึงเกณฑ์ เป็นหลักกฎหมายที่มีความสำคัญมากในวิธีพิจารณาความแพ่งของไทย (ปวิพ.)
1. หลักเกณฑ์ในกฎหมายไทย
ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 224 วรรคหนึ่ง กำหนดว่า คดีแพ่งใด ๆ ที่มีทุนทรัพย์ ไม่เกิน 50,000 บาท (ในศาลชั้นต้นทั่วราชอาณาจักร) หรือ ไม่เกิน 200,000 บาท (ถ้าเป็นคดีที่ขึ้นศาลชั้นต้นในกรุงเทพมหานคร) จะอุทธรณ์ไม่ได้ เว้นแต่จะเป็นเรื่องที่กฎหมายอนุญาตให้ยกขึ้นอุทธรณ์ได้โดยเฉพาะ เช่น
- เรื่องผิดระเบียบวิธีพิจารณาอันเป็นสาระสำคัญ
- เรื่องขัดรัฐธรรมนูญ หรือขัดต่อบทบัญญัติแห่งกฎหมายที่เกี่ยวกับความสงบเรียบร้อย
2. เหตุผลเชิงนโยบาย
การกำหนดข้อจำกัดนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ
- ลดภาระของศาลอุทธรณ์ ไม่ให้คดีเล็ก ๆ จำนวนมากไปคั่งค้าง
- ให้ความยุติธรรมอย่างรวดเร็ว แก่คู่ความในคดีมูลค่าน้อย
- ประหยัดเวลาและค่าใช้จ่าย ทั้งของคู่ความและของรัฐ
กล่าวอีกนัยหนึ่งคือ กฎหมายเห็นว่าคดีที่ทุนทรัพย์น้อย หากเปิดให้สู้ถึงสามศาล จะสิ้นเปลืองเกินความจำเป็น
3. ผลทางปฏิบัติ
- หากคดีมีทุนทรัพย์ต่ำกว่าเกณฑ์ คู่ความต้องยุติข้อพิพาทที่ศาลชั้นต้นเป็นที่สุด
- แม้ไม่สามารถอุทธรณ์ได้ แต่ยังสามารถ ฎีกาได้ในบางกรณี (มาตรา 224 วรรคสอง) เช่น เรื่องขัดรัฐธรรมนูญหรือกฎหมายสำคัญ
- หากคู่ความยังดึงดันยื่นอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์จะ ไม่รับฟ้อง และมีคำสั่งไม่รับอุทธรณ์
4. ตัวอย่าง
เช่น นาย ก. ฟ้องนาย ข. เรียกเงิน 30,000 บาท จากสัญญากู้เงิน ศาลชั้นต้นพิพากษาให้ยกฟ้อง นาย ก. จะไม่สามารถยื่นอุทธรณ์คำพิพากษานี้ได้เลย เพราะทุนทรัพย์ไม่ถึง 50,000 บาท แต่ถ้านาย ก. อ้างว่า ศาลชั้นต้นพิจารณาผิดขั้นตอนสำคัญที่ทำให้เสียความยุติธรรม อาจฎีกาต่อศาลฎีกาได้
1. General Right to Appeal
In the U.S., the right to appeal is generally broader than in Thailand. Even in small claims or low-value cases, a losing party usually has some route to seek review. However, the form and scope of that appeal depend on the court structure of each state.
- Federal courts: Any final judgment from a U.S. District Court may be appealed to the U.S. Court of Appeals, regardless of the monetary value in dispute (28 U.S.C. § 1291).
- State courts: Each state has its own rules, but most allow appeal even in small cases, though sometimes the review is limited.
2. Small Claims Courts (State Level)
Most states in the U.S. have small claims courts, which handle low-value disputes (often between $2,500 – $25,000, depending on the state).
- In small claims courts, parties usually cannot be represented by lawyers, and the process is informal.
- Appeals are often restricted:
- In some states, the losing party can appeal to a higher trial court for a “trial de novo” (a completely new trial, as if the first never happened).
- In other states, the appeal is only on questions of law or procedure, not on facts.
- A few states (like California) allow only the defendant to appeal in small claims, while the plaintiff is bound by their initial choice to file in small claims court.
3. Policy Reasons
The reasoning is similar to Thailand:
- To save judicial resources by avoiding lengthy appeals over very small amounts of money.
- To provide fast, inexpensive resolution for minor disputes.
- To encourage parties to accept the decision and move on, instead of dragging out litigation.
4. Example
Suppose a person sues for $5,000 in small claims court in California. If the defendant loses, they can appeal to the superior court and get a new trial. But if the plaintiff loses, they cannot appeal—the case ends there.
✅ Summary:
- In the U.S., unlike Thailand, there is usually some right to appeal even in low-value cases, but the rules depend on federal vs. state courts.
- In small claims courts, appeals are often restricted or limited to keep the process efficient.
- Thus, the U.S. balances the right to review with efficiency, but does not impose a strict “no appeal under X amount” rule like Thailand.
1. 一般上诉权
一般 (yībān) = general, ordinary, usual
上诉 (shàngsù) = appeal (legal term)
权 (quán) = right, power, authority
在中国，根据《民事诉讼法》，
根据 (gēnjù) = according to, based on, under
《民事诉讼法》(mínshì sùsòng fǎ) = Civil Procedure Law
民事 (mínshì) = civil (as opposed to criminal)
诉讼 (sùsòng) = litigation, lawsuit
法 (fǎ) = law
当事人对于 一审判决（不论标的金额大小）通常享有上诉权，可以向上一级法院提起上诉。也就是说，中国并没有像泰国那样规定“低于一定金额就禁止上诉”。
2. 小额诉讼程序
但中国有一套 小额诉讼程序（《民事诉讼法》第162条）。这是针对 事实清楚、权利义务关系明确、争议不大的简单民事案件，且 标的额不超过基层人民法院受理案件标的额标准的一定数额（由最高法院确定，各地标准不同）。
特点：
- 由 独任法官 审理（不是合议庭）。
- 判决一审终审 —— 即 不得上诉。
- 裁判效率高，通常在很短时间内审结。
3. 政策理由
中国立法的考虑与泰国相似：
- 减轻法院压力：避免大量小额案件进入二审。
- 节省当事人诉讼成本：减少时间、金钱消耗。
- 提高司法效率：让小额争议尽快解决。
4. 举例
如果在中国，小王向小李追讨 人民币 8,000 元借款，法院认为属于“小额诉讼”，判决结果就是 一审终审，不得上诉。小李如果不服，只能申请 再审（审判监督程序），而不是正常上诉。
✅ 总结：
- 泰国：规定“标的额低于一定数额（如 50,000 或 200,000 泰铢）不能上诉”。
- 中国：在普通案件里金额多少都能上诉，但若适用 小额诉讼程序，则 一审终审，不得上诉。
១. សិទ្ធិឧទ្ធរណ៍ទូទៅ
តាម ច្បាប់នីតិវិធីរដ្ឋប្បវេណីរបស់ចិន ប្រជាពលរដ្ឋ ឬភាគីក្នុងសំណុំរឿង មានសិទ្ធិឧទ្ធរណ៍ចំពោះ ការកាត់ទោសនៅជំហានដំបូង ទោះបីជាតម្លៃទ្រព្យតិចក៏ដោយ។ គឺមានភាពខុសពីប្រទេសថៃ ដែលកំណត់ថា ប្រសិនបើតម្លៃទ្រព្យមិនដល់កម្រិតកំណត់ នឹងមិនអាចឧទ្ធរណ៍បាន។
២. នីតិវិធីសំណុំរឿងតម្លៃតិច (小额诉讼程序)
នីតិវិធី (niti vithi) = procedure, process
សំណុំរឿង (samnor roeung) = case, lawsuit, legal matter
តម្លៃតិច (tamlay tich) = low value, small amount
ប្រទេសចិនមាន នីតិវិធីសំណុំរឿងតម្លៃតិច សម្រាប់ករណីមួយចំនួន។ តាម មាត្រា 162 នៃច្បាប់នីតិវិធីរដ្ឋប្បវេណី ករណីដែលមានលក្ខណៈ៖
- ព័ត៌មានច្បាស់លាស់ មិនស្មុគស្មាញ,
- ភាគីមានកាតព្វកិច្ចច្បាស់លាស់,
- តម្លៃទ្រព្យ មិនលើសពីកម្រិតកំណត់ (កំណត់ដោយតុលាការសំខាន់ៗនៅមូលដ្ឋាន ឬតាមបទបញ្ជារបស់តុលាការកំពូល)
ករណីបែបនេះអាចដំណើរការតាម “នីតិវិធីសំណុំរឿងតម្លៃតិច”。
លក្ខណៈសំខាន់៖
- ដំណើរការដោយ ចៅក្រមតែមួយ (មិនមានគណៈតុលាការ),
- កាត់ទោសជាថ្មីមិនបានទេ (判决一审终审) នេះមានន័យថា មិនអាចឧទ្ធរណ៍បាន។
៣. គោលបំណងនយោបាយ
- បន្ថយភារកិច្ចតុលាការ: មិនឲ្យករណីតម្លៃតិចលើកឡើងទៅកាន់តុលាការកម្រិតខ្ពស់,
- សន្សំប្រាក់ និងពេលវេលា របស់ភាគីក្នុងសំណុំរឿង,
- បង្កើនប្រសិទ្ធភាព ក្នុងការដោះស្រាយជម្លោះតិចតួច។
៤. ឧទាហរណ៍
បើអ្នក ក ទាមទារប្រាក់ ៨,០០០ យ៉ួន ពីអ្នក ខ ក្នុងចិន តុលាការមូលដ្ឋានអាចសម្រេចថា ករណីនេះស្ថិតក្នុង នីតិវិធីសំណុំរឿងតម្លៃតិច។ ការកាត់ទោសនឹងមានសុពលភាព ជាថ្មីមិនអាចឧទ្ធរណ៍បានទេ។
✅ សរុប៖
- នៅ ថៃ: ករណីមានតម្លៃទ្រព្យមិនលើសកំណត់ (៥០,០០០ ឬ ២០០,០០០ បាត) មិនអាចឧទ្ធរណ៍បាន។
- នៅ ចិន: ប្រសិនបើសំណុំរឿងប្រើនីតិវិធីសំណុំរឿងតម្លៃតិច → ជាថ្មីមិនអាចឧទ្ធរណ៍បាន។
- នៅ អាមេរិក: សូម្បីតែសំណុំរឿងតម្លៃតិចក៏នៅតែអាចឧទ្ធរណ៍បាន ប៉ុន្តែមាន កម្រិត ឬ ដំណើរការសាមញ្ញ បន្ថែម។