::: หลักดำเนินคดี ทางแพ่ง
1.หลักสะดวก convenient
- รวดเร็ว speedy
- ยตธ fair
- ไม่ลำเอียง non-prejudicial
- ประหยัด inexpensive
- ไม่ด้อยโอกาส sufficient oppotunity
ตาม ประมวลกฎหมายใด
และในหลักคิด ของประเทศ จีน usa ต่างจากนี้หรือไม่
🇹🇭 ประเทศไทย
หลักการที่กล่าวมา ไม่ได้ระบุรวมไว้ในมาตราเดียว แต่สะท้อนอยู่ในหลายบทของ ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง (ปวิพ.) เช่น:
- หลักความสะดวกและรวดเร็ว
- มาตรา 4 วรรคหนึ่ง: “เพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรม ศาลจะต้องดำเนินกระบวนพิจารณาโดยเปิดเผย รวดเร็ว และเป็นธรรม”
- หลักความเป็นธรรม / ไม่ลำเอียง
- มาตรา 11: คู่ความมีสิทธิ์ได้รับความเสมอภาคในการดำเนินคดี
- มาตรา 71: การพิจารณาต้องเปิดเผย เว้นแต่เหตุสมควร
- หลักการประหยัดเวลาและค่าใช้จ่าย
- ปรากฏในแนวการตีความคำว่า “รวดเร็ว” และหลักการกำหนดอำนาจศาล การกำหนดวันนัด รวมถึงการใช้กระบวนพิจารณาโดยไม่ต้องสืบพยาน
- หลักไม่ทำให้คู่ความเสียเปรียบหรือด้อยโอกาส
- เช่น มาตรา 19: ให้คู่ความมีสิทธิได้รับความคุ้มครอง และโต้แย้งคดีอย่างเต็มที่
🇨🇳 ประเทศจีน
จีนใช้ ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน (Civil Procedure Law of the PRC)
หลักสำคัญในระบบของจีน ได้แก่:
- ยึดหลักการอำนวยความยุติธรรมอย่างรวดเร็ว (Efficiency)
- เน้นการแก้ไขข้อพิพาทอย่างเป็นมิตร (Mediation + Adjudication)
- ให้ประชาชนเข้าถึงศาลง่ายขึ้น
- เช่น ศาลประชาชนระดับตำบลหรือหมู่บ้าน
- รัฐมีบทบาทกำกับดูแลกระบวนการเพื่อรักษาความมั่นคงทางสังคม
แตกต่างจากไทย:
- จีนเน้นระบบ Inquisitorial system ที่ผู้พิพากษามีบทบาทหลักในการรวบรวมพยานหลักฐาน
- ไม่มีการให้ทนายฝ่ายจำเลยหรือโจทก์ดำเนินการเท่ากับระบบ adversarial system อย่างในไทยหรือสหรัฐฯ
🇺🇸 ประเทศสหรัฐอเมริกา
หลักคิดอยู่ภายใต้หลัก Due Process of Law ตามรัฐธรรมนูญสหรัฐ (Fifth & Fourteenth Amendments)
จุดเด่น:
- Adversarial system เต็มรูปแบบ: โจทก์และจำเลยเป็นผู้ควบคุมคดี
- Right to fair trial: มีสิทธิได้รับการพิจารณาคดีอย่างเป็นธรรมและเปิดเผย
- Right to counsel: สิทธิในการมีทนายความ
- Access to justice: เน้นความเสมอภาคในการเข้าถึงกระบวนการยุติธรรม แม้ในคดีแพ่ง
แตกต่างจากไทย:
- กระบวนพิจารณาของสหรัฐฯ เน้นหลัก “คู่ความเป็นเจ้าของคดี” มากกว่าไทย
- ศาลมักไม่แทรกแซงเว้นแต่มีเหตุจำเป็น (Passive Judge)
- ใช้ Jury Trial ในหลายคดีแพ่ง (ซึ่งไทยและจีนไม่ใช้)
สรุปเปรียบเทียบ
| หลัก | ไทย (ปวิพ.) | จีน | สหรัฐอเมริกา |
|---|---|---|---|
| สะดวก | มี | มี | มี |
| รวดเร็ว | เน้น | เน้น | เน้น |
| เป็นธรรม | มี | มี | เน้น “due process” |
| ไม่ลำเอียง | ยืนยันในกฎหมาย | ควบคุมโดยพรรค-รัฐ | มีระบบตรวจสอบศาล |
| ประหยัด | พยายามลดขั้นตอน | ใช้การไกล่เกลี่ย | มี แต่ค่าใช้จ่ายสูงมาก |
| โอกาสเท่าเทียม | รับรองโดยกฎหมาย | เน้นชาวบ้านเข้าถึง | มีสิทธิในศาลทุกคน |